Elma vücut tipi; yağ dokusunun kalça ve bacaklar yerine öncelikli olarak gövdenin orta hattında, yani karın, bel ve göğüs bölgesinde depolandığı, tıbbi literatürde android tip yağlanma veya merkezi obezite olarak tanımlanan morfolojik bir yapıdır. Genellikle geniş bir göğüs kafesi, bel kıvrımının silikleşmesi ve gövdeye oranla ince kalan kollar ve bacaklar ile karakterize edilen bu formda, yağ birikimi sadece deri altında değil iç organların çevresinde de yoğunlaşma eğilimi gösterir. Estetik bir sınıflandırmanın ötesinde, vücuttaki yağ dağılımının dengesizliğini işaret eden bu tablo bel genişliğinin kalça genişliğini aşmasıyla klinik olarak ayırt edilmektedir.
Elma Vücut Tipi Nedir ve Neden Oluşur?
Elma vücut tipi, tıbbi literatürde “android tip yağlanma” veya “merkezi obezite” olarak tanımladığımız durumun en anlaşılır karşılığıdır. Bu vücut tipini zihninizde canlandırmak için bir elmayı düşünmeniz yeterlidir; yuvarlak hatlar gövdenin orta kısmında toplanmışken, alt kısımlar daha ince kalır. Bu morfolojik yapıda yağ dokusu, kalça ve basen bölgesine inmek yerine, inatçı bir şekilde bel çevresinde, göğüs kafesinde ve karın boşluğunda birikme eğilimindedir.
Bu oluşumun arkasında yatan mekanizma oldukça karmaşıktır. Genetik yatkınlık elbette temel belirleyicidir; ailenizde geniş belli bireyler çoğunluktaysa sizin de bu yapıya sahip olma ihtimaliniz yüksektir. Ancak genetiğin tetiğini çeken asıl unsurlar hormonlardır. Özellikle stres hormonu olarak bilinen kortizolün yüksek seviyelerde seyretmesi, insülin direnci, polikistik over sendromu gibi durumlar veya menopoz ve andropoz gibi hormonal geçiş dönemleri, vücudun yağ depolama emrini “karın bölgesine” yönlendirir. Elma tipinde gördüğümüz bu yağlanma, sadece deri altında kalmaz; ne yazık ki organların çevresini de sarar.
Elma Vücut Tipi Nasıl Anlaşılır ve Belirtileri Nelerdir?
Ayna karşısına geçtiğinizde vücudunuzu tanımanız aslında zor değildir. Ancak bir hekim gözüyle baktığımızda, elma vücut tipini diğerlerinden ayıran çok spesifik işaretler ararız. Bu yapıya sahip bireyler genellikle “kilo aldığımda sadece göbeğimden alıyorum, verdiğimde ise bacaklarım inceliyor ama göbeğim kalıyor” şikayetiyle bize başvururlar. Vücudun ağırlık merkezi yukarı kaymıştır.
Görsel olarak tespit edebileceğimiz en belirgin elma vücut tipi özellikleri şunlardır:
- Geniş omuzlar
- Dolgun göğüs yapısı
- Belirsiz bel kıvrımı
- Düz kalçalar
- İnce bacaklar
- İnce kollar
- Geniş sırt
- Öne çıkık karın
Bununla birlikte klinik tanıyı kesinleştirmek için “Bel-Kalça Oranı” dediğimiz basit bir matematiksel hesaplama kullanırız. Mezura ile belinizin en ince yerini (genellikle göbek deliği hizası) ve kalçanızın en geniş yerini ölçtüğünüzde, bel ölçüsünü kalça ölçüsüne böleriz. Kadınlarda 0.85, erkeklerde ise 0.90 üzerindeki bir sonuç, elma tipi vücut yapısının matematiksel kanıtıdır.
Elma Vücut Tipi Sağlık Açısından Riskli midir?
Bu soruya bir hekim olarak vereceğim yanıt ne yazık ki evet olacaktır. Armut tipi (basen bölgesinde yağlanma) vücut yapısı daha çok mekanik sorunlara (diz ağrısı, selülit vb.) yol açarken, elma vücut tipi doğrudan metabolik sistemle ilişkilidir. Karın bölgesinde biriken yağlar ikiye ayrılır: Deri altı yağı ve visseral (iç organ) yağı. Elma tipinde tehlikeli olan iç organların etrafını saran ve karın duvarını içeriden dışarıya doğru iten o sert yağ dokusudur.
Visseral yağlar, vücutta sadece bir depo görevi görmez; adeta zehirli kimyasallar üreten bir fabrika gibi çalışır. Kana sürekli yağ asitleri ve iltihap yapıcı maddeler salgılar. Bu durum uzun vadede “Metabolik Sendrom” dediğimiz ciddi bir tabloya zemin hazırlar.
Elma tipi yağlanmanın tetikleyebileceği sağlık riskleri şunlardır:
- Tip 2 Diyabet
- İnsülin direnci
- Yüksek tansiyon
- Kalp hastalıkları
- Karaciğer yağlanması
- Uyku apnesi
- Yüksek kolesterol
- Felç riski
- Safra kesesi taşları
Bu nedenle elma vücut tipine yönelik yapacağımız estetik müdahaleler, aslında hastanın genel sağlık profilini iyileştirmek için de atılmış büyük bir adımdır. Karın çevresindeki yükün azalması, sistemik sağlığın korunmasına doğrudan katkı sağlar.
Elma Vücut Tipi Neden Diyet ve Sporla Zor Şekillenir?
Pek çok hastam, “Aylardır mekik çekiyorum, diyet yapıyorum, bacaklarım kürdan gibi oldu ama göbeğim hala orada duruyor” hayıflanmasıyla kliniğe gelir. Bu durum sizin iradesizliğinizden değil vücudunuzun biyolojik savunma mekanizmasından kaynaklanır. Elma vücut yapısında karın bölgesindeki yağ hücreleri, metabolik olarak yıkıma karşı daha dirençli reseptörlere sahiptir.
Vücut, hayati organları (karaciğer, mide, bağırsaklar) bu bölgede olduğu için, onları korumak adına buradaki yağ rezervini “acil durum deposu” olarak görür ve en son harcamak ister. Ayrıca yıllar içinde alınıp verilen kilolar, hamilelikler veya yaşlanma süreci, karın kaslarında gevşemeye ve deri elastikiyetinin kaybına yol açar. Spor kasları güçlendirir ancak gevşeyip birbirinden ayrılmış karın kaslarını (diastasis recti) birleştiremez veya sarkmış deriyi toparlayamaz. İşte fizyolojinin sınırlarının bittiği bu noktada estetik cerrahi yöntemleri devreye girer.
Elma Vücut Tipi İçin Hangi Cerrahi Yöntemler Uygundur?
Elma vücut tipine sahip bir hastayı değerlendirirken tek bir doğru yöntem yoktur; hastanın deri kalitesi, yağ miktarı ve kas durumu tedavinin rotasını çizer. Temel amacımız, o geniş ve yuvarlak gövde hattını kırıp, daha kıvrımlı, belli olan ve orantılı bir siluet yaratmaktır.
Tedavi planlamasında başvurduğumuz cerrahi seçenekler şunlardır:
- Liposuction
- Vaser Liposuction
- Lazer Liposuction
- Mini Karın Germe
- Tam Karın Germe
- 360 Derece Germe
- Fleur-de-lis Tekniği
Bu yöntemlerin hangisinin seçileceği, detaylı bir fizik muayene ile belirlenir. Sadece yağ odaklı mı yoksa doku fazlalığı odaklı mı gidileceğine karar vermek, sonucun başarısı için kritiktir.
Elma Vücut Tipinde Sadece Liposuction Yeterli Olur mu?
Eğer hastamız gençse, deri elastikiyeti iyiyse, karın kaslarında doğum veya kilo alıp vermeye bağlı bir ayrılma (fıtıklaşma) yoksa ve sorun sadece bölgesel yağ birikimiyse, liposuction mükemmel sonuçlar verebilir. Özellikle modern teknolojiler, elma vücut tipini şekillendirmede elimizi çok güçlendirmiştir.
Ultrasonik ses dalgaları kullanan Vaser Liposuction gibi teknolojiler, yağı seçici olarak parçalarken bağ dokusuna zarar vermez ve derinin bir miktar sıkılaşmasını sağlar. Elma tipi vücutlarda bel oyuntusu genellikle yoktur. Biz bu yöntemle bel bölgesindeki, sırt yanlarındaki ve karın ön duvarındaki yağları agresif ancak kontrollü bir şekilde alarak suni bir bel kavisi oluşturabiliriz. Hatta “High Definition” (Hi-Def) teknikleriyle, karın kaslarının gölgelerini ortaya çıkarıp daha atletik bir görünüm sağlamak da mümkündür. Ancak unutulmamalıdır ki eğer deri sarkıksa, sadece yağ almak derinin daha çok buruşmasına neden olur ve bu durumda liposuction tek başına asla önerilmez.
Elma Vücut Tipi ve Karın Germe (Abdominoplasti) İlişkisi Nedir?
Elma tipi vücut yapısına sahip hastaların büyük bir kısmında, sadece yağ fazlalığı değil aynı zamanda deri fazlalığı ve kas gevşekliği de mevcuttur. Karın içi yağlanmanın yarattığı basınç, zamanla karın duvarını oluşturan kasları yanlara doğru iter ve orta hatta bir açıklık oluşur. Bu hastalar ne kadar zayıflarsa zayıflasın, yemek yedikten sonra karınlarının şişmesinden şikayet ederler.
Bu tabloda altın standart “Abdominoplasti” yani karın germe ameliyatıdır. Bu ameliyatı sadece bir deri kesme işlemi olarak görmemek gerekir. Elma tipi hastalar için bu ameliyatın en hayati kısmı “iç korse” dediğimiz kas onarımıdır (plikasyon). Karın kasları orta hatta kalıcı dikişlerle birleştirilerek karın duvarı düzleştirilir ve bel daraltılır. Ardından sarkan deri ve altındaki yağ dokusu çıkarılır. Bu işlem hastayı o “fıçı” görünümünden kurtarıp “kum saati” formuna yaklaştıran en etkili yöntemdir.
İleri Düzey Elma Vücut Tipi İçin Fleur-de-lis Tekniği Nedir?
Bazı hastalarımızda, özellikle tüp mide ameliyatı sonrası veya çok yüksek kilolardan inildiğinde, elma tipi deformasyon çok daha ileri boyuttadır. Bu hastalarda deri sadece yukarıdan aşağıya sarkmaz; aynı zamanda bel çevresi o kadar geniştir ki yanlardan da bir bollaşma vardır. Klasik karın germe ameliyatı bu hastalarda beli yeterince inceltmeyebilir.
Bu durumda “Fleur-de-lis” veya “Korse” tekniği dediğimiz özel bir yöntem uygularız. Karın bölgesine klasik yatay kesiye ek olarak orta hatta dikey bir kesi daha yapılır. Bu sayede dokular hem yukarıdan aşağıya hem de yanlardan ortaya doğru toplanır. Dikey bir iz kalır, ancak bel bölgesinde elde edilen incelme ve şekillenme o kadar dramatik ve tatmin edicidir ki hastalarımız bu değişimi ize tercih ederler. Bu teknik, elma formunu tamamen değiştiren en güçlü cerrahi manevralardan biridir.
360 Derece Vücut Şekillendirme (Belt Lipectomy) Gerekli midir?
Elma vücut tipi bazen sadece karın ön duvarıyla sınırlı kalmaz; yağlanma ve sarkma belin yanlarına (simit bölgesi) ve arkasına kadar uzanır. Hasta önden düzleşse bile, arkadan bakıldığında o geniş ve kare görüntü devam eder. Bu durumlarda, cerrahi kesinin bir kemer gibi tüm vücudu sardığı “Belt Lipectomy” (Kemer Lipektomi) veya “360 Derece Karın Germe” işlemini tercih ederiz.
Bu ameliyatla aynı seansta şu bölgeler şekillendirilir:
- Karın ön duvarı
- Bel yanları
- Bel arkası
- Popo üstü
- Dış uyluk
Bu işlem gövdenin alt yarısını tamamen yeniden yapılandıran, popoyu kaldıran ve beli çepeçevre incelten çok kapsamlı bir prosedürdür. İyileşme süreci biraz daha sabır gerektirse de elma tipi silueti tamamen ortadan kaldıran en etkili çözümdür.
Ameliyatsız Teknolojiler Elma Vücut Tipinde İşe Yarar mı?
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte cerrahiye alternatif arayan hastalarımız için çeşitli cihazlar geliştirilmiştir. Ancak bir hekim olarak dürüstçe belirtmeliyim ki bu cihazlar “rötuş” amaçlıdır. Ciddi bir deri sarkması veya kas ayrılması olan elma tipi bir vücudu, sadece cihazlarla tamamen düzeltmek mümkün değildir.
Yine de cerrahiye uygun olmayan, anestezi alamayan veya deformasyonu çok hafif olan hastalarda, ya da cerrahi sonrası sonucu korumak amacıyla bu teknolojilerden faydalanıyoruz. Yüksek yoğunluklu elektromanyetik enerji (HIFEM) veya Radyofrekans (RF) gibi teknolojiler kasları çalıştırırken yağ yakımını destekler.
Sık kullanılan ameliyatsız vücut şekillendirme teknolojileri şunlardır:
- EmSculpt Neo
- Soğuk Lipoliz
- Radyofrekans
- Kavitasyon
- Lenf Drenaj
Elma Vücut Tipi Ameliyatına Hazırlık Süreci Nasıl Olmalıdır?
Başarılı bir sonucun temelleri ameliyathaneden önce atılır. Elma tipi hastalarda visseral (iç organ) yağlanma riski yüksek olduğu için, ameliyat öncesi hastamızın kilo vermesini ve ideal kilosuna yaklaşmasını şiddetle tavsiye ederiz. Biz cerrahlar deri altı yağına müdahale edebiliriz ancak karın içindeki organların arasındaki yağa neşter vuramayız. Hasta kilo verdikçe karın içi basınç azalır, bu da bizim karın kaslarını çok daha sıkı dikmemize ve daha ince bir bel elde etmemize olanak tanır.
Hazırlık sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Sigaranın bırakılması
- Kan sulandırıcıların kesilmesi
- Bitki çaylarına ara verilmesi
- İdeal kiloya yaklaşılması
- Diyabet kontrolü
- Tansiyon regülasyonu
Özellikle sigara, kan dolaşımını bozduğu için yara iyileşmesini ciddi şekilde tehdit eder ve operasyondan en az 4 hafta önce bırakılması hayati önem taşır.
Elma Vücut Tipi Ameliyatı Sonrası İyileşme Dönemi Nasıldır?
Elma tipi vücut düzeltme ameliyatları (karın germe ve liposuction) sonrası hastalarımız genellikle 1 gece hastanede misafir edilir. Ameliyat çıkışında size özel bir korse giydirilmiş olacaktır. Bu korse, ödemi kontrol altında tutmak ve şekillendirilen dokuların yeni yerine adaptasyonunu sağlamak için 4 ila 6 hafta boyunca gece-gündüz kullanılmalıdır.
İlk günlerde karın bölgesindeki gerginlik nedeniyle hafif öne eğik yürümeniz gerekebilir; bu tamamen normaldir ve dikişlerin üzerindeki yükü azaltır. Günümüzün ağrı kesici protokolleri sayesinde ağrı genellikle çok yönetilebilir düzeydedir ve daha çok “hamlamış” gibi bir kas ağrısı hissedilir. Drenler (içeride biriken sıvıyı atan ince hortumlar) genellikle 3-4 gün içinde çekilir.
İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
- Korse kullanımı
- Sırtüstü yatış pozisyonu
- Bol su tüketimi
- Hafif yürüyüşler
- Ani hareketlerden kaçınma
- Yara yeri hijyeni
Hastalarımız genellikle 7-10 gün içinde masa başı işlerine ve sosyal hayatlarına dönebilirler. Ancak spor salonuna dönüş ve ağır fiziksel aktiviteler için 6-8 hafta beklemek doku iyileşmesi açısından şarttır.
Elma Vücut Tipi İçin Beslenme Düzeni Nasıl Olmalıdır?
Estetik cerrahi size harika bir başlangıç ve motivasyon sağlar, ancak bu sonucu korumak tamamen sizin elinizdedir. Elma vücut tipine genetik yatkınlığı olan kişiler, ameliyat sonrası eski sağlıksız alışkanlıklarına dönerlerse, kalan yağ hücreleri hacim olarak büyüyebilir veya en kötüsü, visseral yağlanma artarak karnı tekrar içeriden şişirebilir. Bu “iç göbek” görüntüsü, cerrahinin estetik sonucunu gölgeleyebilir.
Bu nedenle ameliyat sonrası dönemde ve yaşam boyu sürdürülebilir bir beslenme modeli benimsenmelidir. Elma tipi için en ideal beslenme modeli, insülin direncini kıran ve enflamasyonu azaltan “Akdeniz Tipi Beslenme”dir.
Beslenme planında öncelik verilmesi gereken gıdalar şunlardır:
- Zeytinyağı
- Balık
- Ceviz
- Badem
- Keten tohumu
- Sebzeler
- Baklagiller
- Tam tahıllar
- Yoğurt
Uzak durulması veya çok sınırlı tüketilmesi gereken gıdalar şunlardır:
- Beyaz ekmek
- Şekerli içecekler
- Hamur işleri
- İşlenmiş etler
- Kızartmalar
- Hazır gıdalar
- Alkol
Özellikle alkol ve basit şekerler, karın bölgesi yağlanmasının en büyük dostudur ve elma tipi vücuda sahip bireylerin en büyük düşmanıdır.
Op. Dr. Erman Ak, uzmanlık eğitimini İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi’nde tamamlamıştır. Tayvan’da ileri mikrocerrahi eğitimi almış ve İtalya’da ISAPS bursiyeri olarak yüz ve meme estetiği eğitimi almıştır. EBOPRAS’tan Avrupa Birliği Estetik Plastik Cerrahi yeterlilik sertifikasına sahip olan Dr. Ak, Başakşehir Çam ve Sakura Hastanesi’nde Plastik Cerrahi Bölümü’nün kurulmasına katkıda bulunmuştur. Halen Nişantaşı’ndaki kliniğinde Türkiye ve diğer ülkelerden hasta kabul etmektedir.
